By Higgs

TIMA Κοινωφελές Ίδρυμα: Σκέψεις για το πρόσφατο παρελθόν και το άμεσο μέλλον εν μέσω πανδημίας

Οι καθημερινές προκλήσεις οποιουδήποτε οργανισμού συχνά δυσχεραίνουν την ικανότητα των διευθυντών να βρουν τον χρόνο να σκεφτούν και να προγραμματίσουν σε στρατηγικό επίπεδο. Οι διευθυντές αγωνίζονται να αντιμετωπίσουν καθημερινά θέματα, όπως αυτά προκύπτουν, ενώ παράλληλα δίνουν μάχη με οργανωτικά προβλήματα και αντιδρούν σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο εξωτερικό περιβάλλον. Αυτό συχνά είναι εξαντλητικό για τα εκτελεστικά στελέχη, είτε ανήκουν σε ιδιωτικούς οργανισμούς είτε σε ΜΚΟ, καθώς βρίσκονται διαρκώς σε μια κατάσταση αντίδρασης αντί πρόδρασης, όσον αφορά εξίσου σε απειλές και ευκαιρίες. Παραδόξως, ξαφνικά πλήγματα όπως η πανδημία του κορωνοϊού COVID-19, μας αναγκάζουν όλους να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αναλογιστούμε πώς πρέπει να ανακατατάξουμε τις προτεραιότητές μας για το άμεσο παρόν κι ένα ακαθόριστο μέλλον. Η πρώτη μας δουλειά υπό αυτές τις συνθήκες είναι να συλλέξουμε όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες. Να βγούμε από το καβούκι μας, να ανταλλάξουμε σημειώσεις και σκέψεις με τους συναδέλφους μας, και να δημιουργήσουμε ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας.

Στην περίπτωση του ΤΙΜΑ Κοινωφελούς Ιδρύματος, προσεγγίσαμε πολλά άλλα Ιδρύματα προκειμένου να μάθουμε πώς έβλεπαν εκείνοι την κατάσταση, πώς είχαν σκοπό να ανταποκριθούν, εάν θα άλλαζαν τις πολιτικές χρηματοδότησής τους, εάν θα ανταποκρίνονταν στο αίτημα του κράτους να στηρίξουν το Εθνικό Σύστημα Υγείας, κλπ. Η διαδικασία αυτή παρήγαγε διάλογο και περιεχόμενο και, διατηρώντας ανοιχτή επικοινωνία με τα δίκτυα των συνεργατών μας, μπορέσαμε να μοιραστούμε χιλιάδες σκέψεις και να διαμορφώσουμε μία εικόνα της στάσης του οικοσυστήματός μας, και της κατεύθυνσης που θα ακολουθούσε. Μελετώντας όλα τα διαθέσιμα επιστημονικά τεκμήρια, αρχίσαμε επιπλέον να αντιλαμβανόμαστε τις άμεσες και τις πιθανές μελλοντικές απειλές. Από αυτό προέκυψαν δεδομένα και πληροφορίες που μας επέτρεψαν να εντοπίσουμε τις κοινωνικές απειλές τις οποίες είμασταν εμείς, ως Ίδρυμα, σε θέση να αντιμετωπίσουμε.

Ο κορωνοϊός COVID-19 είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος για την ομάδα-στόχο δικαιούχων του ΤΙΜΑ Κοινωφελούς Ιδρύματος, τους ηλικιωμένους. Πολλά μη κερδοσκοπικά γηροκομεία, όπως σύντομα πληροφορηθήκαμε, δεν είχαν τη δυνατότητα να ανταπεξέλθουν στην ξαφνική δαπάνη για Εξοπλισμό Προσωπικής Προστασίας. Πολλοί απομονωμένοι και ευάλωτοι ηλικιωμένοι δεν μπορούσαν να βγουν έξω και να προμηθευτούν τα φάρμακα και τα τρόφιμα που χρειάζονταν κατά την περίοδο της καραντίνας, και το Εθνικό Σύστημα Υγείας είχε σοβαρές ελλείψεις σε προστατευτικό εξοπλισμό. Το τοπίο ξεκαθάρισε, και η πορεία μας ήταν πια σαφής. Το Διοικητικό Συμβούλιο, σε αναγνώριση της ξαφνικής κοινωνικής κρίσης, ενέκρινε χωρίς καθυστέρηση ένα νέο «Ταμείο Εκτάκτου Ανάγκης για τον COVID-19». Από εκεί και πέρα, αυτό που είχαμε να κάνουμε ήταν να αξιολογήσουμε και να διεκπεραιώσουμε προγράμματα με έμπιστους συνεργάτες το ταχύτερο δυνατόν. Δεν είναι εύκολο για έναν οργανισμό να αλλάξει τον ρυθμό με τον οποίον εκτελεί τις διεργασίες του. Αυτή η ευελιξία και η ικανότητα άμεσης προσαρμογής και ανταπόκρισης στις απαιτήσεις μιας κρίσης δεν είναι εγγενής σε όλους τους οργανισμούς, και απαιτεί να αφουγκράζεσαι προσεκτικά τις ανάγκες, και να έχεις εμπιστοσύνη στους συνεργάτες σου, εξασφαλίζοντας, παράλληλα, και την ακεραιότητα του οργανισμού μετά την πάροδο της κρίσης.

Στην περίπτωση του ΤΙΜΑ Κοινωφελούς Ιδρύματος, τα παραπάνω μας οδήγησαν σε τέσσερα βασικά προγράμματα:

  1. Δωρεά προς τη GIVMED για τη στήριξη μη κερδοσκοπικών γηροκομείων με προσωπικό προστατευτικό εξοπλισμό και αντισηπτικά.
  2. Αγορά και προμήθεια 153.848 χειρουργικών μασκών σε νοσοκομεία που αντιμετωπίζουν περιστατικά του κορωνοϊού COVID-19 στην Ελλάδα.
  3. Δωρεά προς την Odyssea για την παραγωγή και προμήθεια 50.000 Προστατευτικών Ασπίδων Προσώπου σε νοσοκομεία που αντιμετωπίζουν περιστατικά του κορωνοϊού COVID-19 στην Ελλάδα.
  4. Δωρεά προς τους Γιατρούς του Κόσμου για ιατρική και ψυχολογική υποστήριξη απομονωμένων και ευάλωτων ηλικιωμένων ατόμων στην Αθήνα.

Η κοινωνική αποστασιοποίηση και οι κανόνες ασφαλείας, ειδικά όσον αφορά στους ευάλωτους ηλικιωμένους πολίτες, συνεπάγονταν, επίσης, την ανάγκη προσαρμογής πολλών από τα υπάρχοντα προγράμματά μας. Μιλώντας με τους συνεργάτες μας στις ΜΚΟ, συνειδητοποιήσαμε γρήγορα ότι θα έπρεπε να γίνουν αλλαγές, και το Ίδρυμα, για μία ακόμη φορά, πήρε την απόφαση να προσαρμοστεί άμεσα στη νέα μας πραγματικότητα. Αρχίσαμε να λαμβάνουμε πολλαπλά αιτήματα για την προσαρμογή προϋπολογισμών και χρονοδιαγραμμάτων, και υπήρξε μαζική μετακίνηση προς τις διαδικτυακές υπηρεσίες· οι προσωπικές συναντήσεις και οι μεταφορές αντικαταστάθηκαν από τηλεφωνικές και ψηφιακές κλήσεις. Υπηρεσίες που είχαμε δει να εφαρμόζονται στο παρελθόν σε πιλοτική μορφή βρέθηκαν ξαφνικά στο προσκήνιο.

Η τηλε-ψυχική υγεία (Telemental health) για παράδειγμα, είχε αποδειχθεί εξίσου αποτελεσματική με την κατ΄ιδίαν θεραπεία από το 2013, αλλά υπήρχε αντίσταση στην επέκταση υπηρεσιών αυτού του είδους, για διάφορους λόγους. Τώρα, τα υπέρ υπερτερούν ξεκάθαρα των κατά, και παρατηρούμε ένα τεράστιο άλμα, με διάφορες υπηρεσίες που προσφέρουν, μεταξύ άλλων, στήριξη ψυχικής υγείας, διαδικτυακή φιλία και ιατρική υποστήριξη για τους ηλικιωμένους. Αυτό που μας εξέπληξε περισσότερο απ’ όλα ήταν το πόσο γρήγορα προσαρμόστηκαν οι ηλικιωμένοι πολίτες.

Μας εντυπωσίασε, εν γένει, η ταχύτητα με την οποία κατάφεραν να προσαρμοστούν οι συνεργαζόμενες ΜΚΟ, καθώς και οι ίδιοι οι δικαιούχοι των προγραμμάτων, προκειμένου να συνεχίσουν να προσφέρουν και να λαμβάνουν στήριξη. Προερχόμενος από τον κόσμο της επιχειρηματικότητας, όπου συζητιέται αδιάκοπα η «ευέλικτη επιχείρηση», βρήκα πολύ ενθαρρυντική τη στάση των στοχοστρεφών οργανώσεων, που δεν διστάζουν να αφήσουν πίσω ό,τι έχει πάψει πια να είναι αποδοτικό, επιλέγοντας να παίρνουν λελογισμένα ρίσκα και να αναζητούν νέα πρότυπα. Πολλές μη κερδοσκοπικές οργανώσεις έχουν στηθεί με τη λογική να προσφέρουν άμεση υποστήριξη στις πιο ευάλωτες ομάδες, και προσαρμόζονται ταχέως σε περιπτώσεις όπου οι εξωτερικοί παράγοντες δεν ευνοούν πλέον την αποτελεσματικότητα του «επιχειρηματικού» τους μοντέλου. Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις έχουν πολλά να μάθουν από τις ΜΚΟ όσον αφορά στην «ευέλικτη» λειτουργία (και οι ΜΚΟ, αντίστοιχα, μπορούν να πάρουν μαθήματα από τις νεοσύστατες επιχειρήσεις στον τομέα της διαμόρφωσης στρατηγικής).

Το μέλλον είναι αβέβαιο. Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι επόμενοι μήνες του χειμώνα θα είναι ιδιαίτερα δύσκολοι για όλους μας, και ειδικά για τους ηλικιωμένους. Με γνώμονα τις νέες κοινωνικές προκλήσεις, το ΤΙΜΑ Κοινωφελές Ίδρυμα προσάρμοσε τη στρατηγική του για το τρέχον έτος, με ένα υψηλό ποσοστό των δωρεών να καλύπτει τις πιο βασικές ανάγκες: επισιτιστική ασφάλεια, ψυχική υγεία, στήριξη γηροκομείων, κλπ. Ωστόσο, και μεριμνώντας πάντα για αυτά τα «βασικά» αγαθά, οφείλουμε να αναζητήσουμε και τις νέες βέλτιστες πρακτικές. Με κάθε νέα κρίση προκύπτουν νέες ανάγκες, κι αυτή είναι η στιγμή για να καινοτομήσουν οι ΜΚΟ. Να δημιουργήσουν μια «νέα» κανονικότητα. Το ζητούμενο δεν είναι να επιστρέψει η κοινωνία σ’ αυτό που ήταν. Μπορούμε, αντίθετα, να καινοτομήσουμε για να την κάνουμε καλύτερη. Να βρούμε τρόπους να χρησιμοποιήσουμε την τεχνολογία για να δημιουργήσουμε συνθήκες μεγαλύτερης αποδοτικότητας, διατηρώντας, παράλληλα, μια ανθρωπιστική προσέγγιση. Είναι εφικτό, το έχουμε δει. Στηρίζεται στο να πρωτοστατήσει η κοινωνία πολιτών για τη δημιουργία μιας νέας κουλτούρας. Είτε πρόκειται για τον τομέα της γήρανσης, ή της υγείας, ή του περιβάλλοντος, ή οποιονδήποτε άλλον.

Σε αυτό το σημείο οφείλω να αναφερθώ στον ρόλο του Κράτους. Σε έναν ιδανικό κόσμο, πολλές ΜΚΟ λένε συχνά πως θα αποσύρονταν μετά χαράς εάν ήταν σε θέση το Κράτος να αναλάβει το έργο τους. Γνωρίζουμε, όμως, πως αυτό δύσκολα θα συμβεί. Το Κράτος είναι ένα μαμούθ, δυσκίνητο, με μια τεράστια γκάμα από αντικρουόμενους περιορισμούς. Εάν, ωστόσο, το Κράτος, οι ΜΚΟ και τα Ιδρύματα μπορούσαν να συνεργαστούν αντί να τίθενται σε αντίπαλα στρατόπεδα, θα πετυχαίναμε πολλά. Για παράδειγμα, κατά την εμφάνιση της πανδημίας, ορισμένα δημόσια νοσοκομεία προέβησαν αυτόνομα στη συγκέντρωση πόρων για την αγορά εξοπλισμού άμεσης ανάγκης, χωρίς όμως να έχουν τον χώρο για την αποθήκευσή του. Το Κράτος ήρθε για να συντονίσει τις ανάγκες εξοπλισμού σε εθνικό επίπεδο, και την κατανομή του. Η παρέμβαση των ΜΚΟ, με τη σειρά τους, ήταν να καλύψουν ανάγκες που δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει το Κράτος, και τα Ιδρύματα συνέβαλλαν στη χρηματοδότηση των αντίστοιχων δράσεων. Το παραπάνω τρίπτυχο οφείλει να λειτουργήσει ως μοντέλο για την ανάπτυξη της κοινωνίας πολιτών σε εθνικό επίπεδο.

Paul Kidner
Advisor
TIMA Charitable Foundation

By Higgs

Νομικά: Διαδικασία καταβολής φόρου δωρεάς 0,5%

Οι χρηματικές δωρεές αποτελούν μια από τις βασικότερες, αν όχι τη βασικότερη, πηγή εσόδων για μια Μη Κερδοσκοπή Οργάνωση. Ως εκ τούτου οι πολλαπλές μεταβολές του πλαισίου (νομοθεσία, επιμέρους διαδικασίες εντός Δ.Ο.Υ., κτλ) επί των δωρεών απαιτούν την προσοχή μας, έτσι ώστε αυτό το κανάλι να συνεχίσει να στηρίζει τις οργανώσεις.

Δωρεά, σύμφωνα με το άρθρο 496 ΑΚ, είναι η σύμβαση με την οποία ο δωρητής παρέχει σε κάποιον ένα περιουσιακό αντικείμενο χωρίς αντάλλαγμα, με αποτέλεσμα με την επίδοση αυτή να επέρχεται μείωση της περιουσίας του δωρητή και αύξηση της περιουσίας του δωρεοδόχου κατά την αξία του αντικειμένου της δωρεάς. Η επίδοση περιουσιακού αντικειμένου, η μείωση της περιουσίας του δωρητή και η αύξηση της περιουσίας του δωρεοδόχου καθώς και η ελευθεριότητα είναι στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη σύμβαση δωρεάς. Με τη σύμβαση δωρεάς γεννιέται υποχρέωση του δωρητή να παράσχει αντικείμενο περιουσίας στον δωρεοδόχο, ο οποίος δεν υποχρεούται σε καταβολή ανταλλάγματος. Δεν εξετάζονται οι λόγοι που οδήγησαν το δωρητή στην πραγματοποίηση της δωρεάς, αρκεί μόνο ότι αυτή γίνεται χωρίς αντάλλαγμα.

Όπως προβλέπεται στην παράγραφο 5 του άρθρου 29 του Ν.2961/2001, τα ΜΗ κερδοσκοπικού χαρακτήρα νομικά πρόσωπα τα οποία υπάρχουν και συνιστώνται στην Ελλάδα και επιδιώκουν αποδεδειγμένα σκοπούς εθνωφελείς, θρησκευτικούς ή σε ευρύτερο κύκλο φιλανθρωπικούς, εκπαιδευτικούς, καλλιτεχνικούς ή κοινωφελείς κατά την έννοια του άρθρου 1 του α.ν.2039/1939, για τις χρηματικές ενισχύσεις που λαμβάνουν επιβάλλεται αυτοτελής φορολόγηση 0,5% μετά την αφαίρεση αφορολόγητου ποσού 1.000€ (χιλίων Ευρώ) κατ’ έτος για κάθε δωρητή.

Σε ότι αφορά τις επιχορηγήσεις/χρηματοδοτήσεις μέσω προγραμμάτων από κοινωφελή ιδρύματα, απαλλάσσονται του φόρου δωρεάς μόνο και εφόσον συντρέχουν οι όροι και οι προϋποθέσεις της γνωμοδότησης του ΝΣΚ 787/1997, δηλαδή όταν πρόκειται για παροχές των κοινωφελούς χαρακτήρα Ιδρυμάτων προς τα πρόσωπα που ωφελούνται από αυτά και οι οποίες γίνονται σε εκπλήρωση του σκοπού του Ιδρύματος.

Επιπρόσθετα, αξίζει να αναφερθεί ότι σε ό,τι αφορά τις δωρεές που λαμβάνουν χώρα με τη μορφή καμπάνιας είτε με τη μορφή «κουμπαρά» είτε με τη μορφή ειδικών λογαριασμών είτε ακόμα με το λεγόμενο crowdfunding (μέσω PayPal ή άλλων πυλών ηλεκτρονικών πληρωμών), με τις διατάξεις της περ. βα) της ενότητας Β του άρθρου 43 του Κώδικα καθιερώνεται ρητή απαλλαγή τόσο από την επιβολή του φόρου δωρεάς όσο και από την υποχρέωση υποβολής των οικείων δηλώσεων φόρου για δωρεές χρηματικών ποσών ή άλλων κινητών περιουσιακών στοιχείων από ανώνυμους και μη δωρητές, εφόσον οι δωρεές αυτές διοργανώνονται σε πανελλαδικό επίπεδο με την πρωτοβουλία φορέων για σκοπούς αποδεδειγμένα φιλανθρωπικούς (Παραπομπή Δ13Α 1088562 ΕΞ 5.6.2014).

Ενόψει των ανωτέρω λοιπόν, για την καταβολή του φόρου 0,5%, ο δωρεοδόχος-που είναι και ο υπόχρεος καταβολής του- οφείλει να απευθυνθεί στο τμήμα Κεφαλαίου της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. Μέχρι τα τέλη του 2018 η διαδικασία ήταν σχετικά απλή. Μαζί με το σχετικό έντυπο-δήλωση συνυποβάλλονταν και η απόδειξη είσπραξης δωρεάς και ενδεχομένως και το αποδεικτικό κατάθεσης των χρημάτων στον λογαριασμό του δωρεοδόχου.

Με βάση τον Ν.4583/2018 οι διατάξεις του οποίου, αναφορικά με τα θέματα φορολογίας κεφαλαίου, κοινοποιήθηκαν με την Ε.2001/28-12-2018, η διαδικασία άλλαξε. Απαραίτητα πλέον θεωρούνται για την υποβολή της σχετικής δήλωσης τα εξής:

• ΑΦΜ αμφότερων των αντισυμβαλλόμενων (δωρητή-δωρεοδόχου)
• Παραστατικό είσπραξης (πχ απόδειξη είσπραξης)
• Αποδεικτικό κατάθεσης στον λογαριασμό όψεως του Νομικού Προσώπου
• Καταστατικό εταιρίας που να φαίνεται ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας της
• Πράξη αποδοχής (πρακτικό) του ποσού της δωρεάς από το Δ.Σ.
• Υπεύθυνη δήλωση με γνήσιο υπογραφής του δωρητή με την οποία πιστοποιεί την συναλλαγή.

Αντιλαμβάνεται κανείς ότι η νέα διαδικασία δημιουργεί πρόσθετο φόρτο στις οργανώσεις, ειδικά δε αν δεν είχε υπάρξει σχετική πρόνοια συγκέντρωσης των σχετικών στοιχείων κατά την περίοδο διενέργειας της δωρεάς. Αντίστοιχα, για το επόμενο διάστημα προτείνεται η δημιουργία ενός check-list από την πλευρά της οργάνωσης ώστε να ετοιμάζεται άμεσα ο πλήρης «φάκελος» της κάθε δωρεάς, διευκολύντας με τον τρόπο αυτό τη σχετική διαδικασία.

Επιπρόσθετα, είναι φανερό ότι τα ανωτέρω δικαιολογητικά μπορούν να προσκομιστούν μόνο σε περίπτωση που οι αντισυμβαλλόμενοι είναι ημεδαπά πρόσωπα.

Τι γίνεται όμως στην περίπτωση που η δωρεά προέρχεται από την αλλοδαπή;

Σύμφωνα με την προβλεπόμενη από τον Ν.4583/2018 διαδικασία ο δωρητής – όπως άλλωστε και ο δωρεοδόχος – πρέπει να έχει ΑΦΜ στην Ελλάδα είτε πρόκειται για φυσικό είτε για νομικό πρόσωπο. Αν δεν θελήσει, όμως, να υποβληθεί στην εν λόγω διαδικασία σε κάθε περίπτωση η αρμόδια Δ.Ο.Υ. ΟΦΕΙΛΕΙ (βάσει της Α.1137/11-6-2020 άρθρο 1 παράγραφος 5, οι διατάξεις της οποίας κοινοποιήθηκαν με την Ε.2107/2020) να παραλάβει τη δήλωση και να καταλογίσει τον αναλογούντα φόρο στον δωρεοδόχο και στα πλαίσια ελέγχου της υπόθεσης να αναζητήσει αυτεπάγγελτα τα στοιχεία του δωρητή, παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες Δ.Ο.Υ. αρνούνταν μέχρι τώρα να παραλάβουν τη δήλωση δωρεάς ελλείψει των ανωτέρω.

Συγκεκριμένα η διάταξη αναφέρει:
«Δηλώσεις φόρου χρηματικών δωρεών προς τα πρόσωπα της παραγράφου 3 του άρθρου 25 του Κώδικα Διατάξεων Φορολογίας Κληρονομιών, δωρεών, γονικών παροχών και κερδών από τυχερά παίγνια δύνανται να υποβάλλονται μόνο από τον υπόχρεο σε φόρο, εφόσον αποδεικνύεται η σύσταση της δωρεάς αλλά δεν είναι γνωστά σε αυτόν τα πλήρη στοιχεία του δωρητή ή αυτός είναι αλλοδαπός και δεν διαθέτει Αριθμό Φορολογικού Μητρώου στην Ελλάδα, εφόσον δεν συνυπολογίζονται στην ετήσια δαπάνη του δωρητή φορολογουμένου, σύμφωνα με τις διατάξεις της περίπτωσης ε΄ του άρθρου 32 ΚΦΕ, ως ισχύει»

Ένα επιπλέον στοιχείο που έχει αλλάξει στη διαδικασία είναι ότι λόγω και με αφορμή την πανδημία του COVID-19 και βάση της Α.1137/2020, το τμήμα του Κεφαλαίου δεν πραγματοποιεί πλέον απευθείας συναλλαγή με το κοινό. Ο υποβάλλων τη δήλωση οφείλει να παραδώσει τον πλήρη φάκελο στο τμήμα Πρωτοκόλλου το οποίο με τη σειρά του το διαβιβάζει στο τμήμα Κεφαλαίου. Στη συνέχεια ο υπόχρεος λαμβάνει ειδοποίηση είτε τηλεφωνικά είτε με e-κοινοποίηση στο περιβάλλον του TAXISNET.

Κλείνοντας αξίζει να διευκρινίσουμε ότι ο χαρακτηρισμός μιας χρηματικής καταβολής ως δωρεά ή όχι είναι στην αποκλειστική αρμοδιότητα του προϊσταμένου της εκάστοτε Δ.Ο.Υ. διερευνώμενων των συνθηκών (ελευθεριότητα, μη ύπαρξη ανταλλάγματος ή νόμιμης υποχρέωσης). Από την πλευρά τους οι οργανώσεις οφείλουν να καταθέτουν τα σχετικά παραστατικά και πρέπει να βρίσκονται σε εγρήγορση προς την τεκμηρίωση του στοιχείου της δωρεάς – ειδικά όσον αφορά στη μη ύπαρξη ανταλλάγματος.

Χαράλαμπος Κληρονόμος
Λογιστής/Φοροτεχνικός

By Higgs

Βαλκανικός Διαγωνισμός Green Ideas 2020

Σεπτέμβριος 2020: Ο Βαλκανικός διαγωνισμός πράσινων ιδεών ‘Balkan Green Ideas’, μια διοργάνωση του Balkan Green Foundation με την υποστήριξη του Rockefeller Brothers Fund, έλαβε χώρα, διαδικτυακά λόγω των τρέχουσων συνθηκών της πανδημίας, την Πέμπτη 3 και Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου. Στον διαγωνισμό συμμετείχαν ιδέες από την Αλβανία, τη Βοσνία Ερζεγοβίνη, τη Βόρεια Μακεδονία, το Κόσοβο, το Μαυροβούνιο, τη Σερβία και την Ελλάδα.

Η Ελλάδα συμμετείχε με τρεις ιδεές που είχαν προκριθεί στον Ελληνικό τοπικό διαγωνισμό σε δύο κατηγορίες:

Α. Στην κατηγορία των νέων ιδεών συμμετείχαμε με το “Green School Days”, μια ιδέα της Πράσινης Κοινότητας Θεσσαλονίκης με την υποστήριξη των Κοινά υπό κατοίκηση – Commons in Residency. Το πρόγραμμα στοχεύει στην εκπαίδευση παιδιών, γονέων & εκπαιδευτικών με απώτερο στόχο να υιοθετήσουν ενεργητική στάση για τα περιβαλλοντικά ζητήματα & να εξοικειωθούν με πρακτικές για την αστική ανθεκτικότητα, το περιβάλλον & την ενεργό πολιτειότητα.

Β. Στην κατηγορία των ιδεών σε αρχικό στάδιο εξέλιξης συμμετείχαμε με δύο ιδέες:

  • με το “Barn Owl Project”, της ΑΜΚΕ ΤΥΤΩ, μιας πρωτοβουλίας που αποσκοπεί στη μείωση του πληθυσμού των επιβλαβών τρωκτικών στις αγροτικές καλλιέργειες μέσω της ενίσχυσης της θήρευσης από την κουκουβάγια τυτώ
  • με το “Mediterranean Cleanup” από την ΕΝΑΛΕΙΑ, μιας πρωτοβουλίας μέσω της οποία εκπαιδεύονται, ενδυναμώνονται και παροτρύνονται αλιείς να συλλέγουν πλαστικό από τη θάλασσα με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο που έχει εφαρμοστεί ποτέ στην Ελλάδα.

Οι τελικοί νικητές του Διαγωνισμού Balkan Green Ideas ανακοινώθηκαν στις 7 Σεπτεμβρίου και είναι:

Κατηγορία Α – Νέες ιδέες

«Μέρες Πράσινου Σχολείου» με βραβείο $5.000

Κατηγορία Β – Εγχειρήματα σε αρχικό στάδιο εξέλιξης

«Mediterranean Cleanup: Chalkida» με βραβείο $10.000


Tο Balkan Green Ideas στοχεύει στην υποστήριξη καινοτόμων ιδεών πράσινης ή/και κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Ενεργοποιώντας ομάδες να εξελίξουν ιδέες που χρησιμοποιούν τοπικούς πόρους και δίκτυα. Παράλληλα, ο διαγωνισμός αποσκοπεί στο να συνδράμει στη δημιουργία βιώσιμων συνεργασιών μεταξύ των χωρών των Βαλκανίων.

Ο Διευθυντής του HIGGS, κος Σωτήριος Πετρόπουλος,  δήλωσε: «Είμαστε ενθουσιασμένοι για τη Βαλκανική διάκριση των ιδεών που συμμετείχαν στον διαγωνισμό, για τις πολύ ενδιαφέρουσες ιδέες των συμμετεχόντων και από τις υπόλοιπες χώρες και ευχόμαστε σε όλους τους νικητές να αξιοποιήσουν τα βραβεία με τον πιο αποτελεσματικό και αποδοτικό τρόπο, αυξάνοντας το θετικό περιβαλλοντικό και κοινωνικό τους αποτύπωμα. Χαιρόμαστε για την εξαιρετική συνεργασία με τη HumanRights360 και ευχαριστούμε θερμά το Rockefeller Brothers Fund που έδωσε την ευκαιρία σε αυτές τις καινοτόμες ιδέες από την Ελλάδα να εξελιχθούν και να προχωρήσουν στην υλοποίησή τους. Ο διαγωνισμός αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα καλών πρακτικών συνεργασίας μεταξύ των  χωρών των Βαλκανίων».

Ιστοσελίδα διαγωνισμού: www.greenideasgreece.org

Σελίδα facebook διαγωνισμού: @GreenIdeasGreece – https://www.facebook.com/GreenIdeasGreece/

By Higgs

Η πρώτη διακρατική online πλατφόρμα δωρεών στην Ευρώπη

 

ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Στις 29 Ιουνίου 2020, η FEDORA παρουσιάσε την πρώτη διακρατική online πλατφόρμα δωρεών στην Ευρώπη,  κατασκευασμένη από το Διακρατικό Δίκτυο Δωρεάς της Ευρώπης (Transnational Giving Europe Network), για να διευκολύνει τη φιλανθρωπία σε όλη την Ευρώπη. Αυτή η λύση διατίθεται με την ευκαιρία της έναρξης των εκστρατειών συγκέντρωσης χρημάτων των υποψηφίων των Βραβείων FEDORA 2020.

Η πλατφόρμα στοχεύει στην απλοποίηση της διαδικασίας Ευρωπαϊκών online διασυνοριακών δωρεών μέσω μιας ψηφιακής φιλικής προς τον χρήστη εμπειρίας, επιτρέπει σε άτομα και εταιρείες να κάνουν δωρεές σε σκοπούς και οργανισμούς της επιλογής τους σε όλη την Ευρώπη, επωφελούμενοι από φορολογικές μειώσεις στη χώρα διαμονής τους σε εξασφαλισμένο νομικό και φορολογικό πλαίσιο.

 

ΓΙΑΤΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΔΩΡΙΣΕΙ ΓΙΑ ΚΟΙΝΩΦΕΛΗ ΣΚΟΠΟ ΜΕΣΩ ΤΟΥ TGE & Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΕΝΑ ΕΝΙΑΙΟ ΠΕΔΙΟ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Η διασυνοριακή δωρεά παγκοσμίως και ειδικά στην Ευρώπη υπόκειται σε πολλούς περιορισμούς, καθώς οι δωρητές δεν έχουν ακόμη τη δυνατότητα να υποστηρίζουν διαδικτυακές μη κερδοσκοπικές οργανώσεις κοντά στην καρδιά τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι εθνικοί φορολογικοί κανονισμοί διαφέρουν από χώρα σε χώρα και η απουσία ομοιομορφίας έχει ως συνέπεια αργές διαδικασίες δωρεών. Σε συνεργασία με άλλους φορείς, η Transnational Giving Europe υποστηρίζει ένα ενιαίο πλαίσιο φιλανθρωπίας στην Ευρώπη με υψηλά πρότυπα χρηστής διακυβέρνησης.

Μέχρι το 2021, η πιλοτική έκδοση της διαδικτυακής Πλατφόρμας Transnational Giving Europe θα αναβαθμιστεί ώστε να συμπεριλάβει μεγάλο αριθμό Ευρωπαϊκών χωρών και όσο το δυνατόν περισσότερους δικαιούχους. Ο στόχος είναι να καταστεί η λύση προσβάσιμη σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό μη κερδοσκοπικό τομέα, καθιστώντας δυνατή τη συγκέντρωση κεφαλαίων από όλη την Ευρώπη από οποιαδήποτε μη κερδοσκοπική οργάνωση.

 

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ HIGGS  ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Αυτή η πρωτοβουλία συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» (Creative Europe) της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ελβετικό Ίδρυμα Φιλανθρωπίας στη Γενεύη, με την υποστήριξη του Ιδρύματος King Baudouin στις Βρυξέλλες, και υποστηρίζεται από το iRaiser, έναν κορυφαίο ειδικό στην Ευρώπη για λύσεις ψηφιακής συγκέντρωσης χρημάτων για μη κερδοσκοπικές οργανώσεις.

Δύο οργανισμοί έχουν συμμετάσχει στην ανάπτυξη αυτού του συστήματος και θα είναι επίσης οι πρώτοι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί στην Ευρώπη που θα χρησιμοποιήσουν αυτήν τη νέα διαδικτυακή πλατφόρμα δωρεών: το FEDORA, η Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα που υποστηρίζει την καινοτομία και τον διαπολιτισμικό διάλογο στους τομείς της όπερας και του μπαλέτου, και το Common Goal, ένα φιλανθρωπικό κίνημα που ενθαρρύνει τους επαγγελματίες ποδοσφαιριστές, τους διευθυντές και τις επιχειρήσεις να δεσμεύσουν τουλάχιστον 1% των κερδών τους σε μη κερδοσκοπικές οργανώσεις που βασίζονται στον αθλητισμό και προωθούν τους Στόχους Αειφόρου Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

Πώς,  όμως,  συμβάλλει στη συγκέντρωση πόρων το Transnational Giving Europe; Με έναν πολύ απλό τρόπο, παρέχοντας μια πολύ σημαντική ωφέλεια σε όσους επιλέγουν  να κάνουν δωρεές για κοινωφελή σκοπό, είτε είναι μεμονωμένοι είτε εταιρικοί κάτοικοι των συμβεβλημένων χωρών που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία: με κάθε διασυνοριακή δωρεά, ο εκάστοτε δωρητής συνεχίζει να επωφελείται από εθνικές φορολογικές εκπτώσεις στις δωρεές του χάρη στη συνεργασία με τους Εθνικούς Εταίρους της Transnational Giving Europe πανευρωπαΐκά, στις εξής χώρες, πέραν της Ελλάδας:

  • Αυστρία – Philanthropie Stiftung Österreich
  • Βέλγιο – King Baudouin Foundation
  • Βουλγαρία – BCause
  • Κροατία – European Foundation for Philanthropy and Society Development (EFPSD)
  • Γαλλία – Fondation de France
  • Γερμανία – Maecenata Stiftung
  • Ελλάδα – Higher Incubator Giving Growth & Sustainability – HIGGS
  • Ουγγαρία – Carpathian Foundation Hungary
  • Ιταλία – Fondazione Lang Europe Onlus
  • Ρουμανία – Odorheiu Secuiesc Community Foundation
  • Ισπανία – Empresa y Sociedad Fundación
  • Ελβετία – Swiss Philanthropy Foundation
  • Ηνωμένο Βασίλειο – Charities Aid Foundation

Στην Ελλάδα, Εθνικός Εταίρος του TGE είναι το HIGGS, το οποίο, πιστό στην αποστολή του, παρέχει άλλον έναν τρόπο σύνδεσης των ανά την Ευρώπη Δωρητών με μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και δράσεις κοινωφελούς χαρακτήρα. Πλέον, χάρη σε αυτήν τη συνεργασία, η Κοινωνία Πολιτών στην Ελλάδα έχει έναν ακόμη τρόπο για να προσεγγίσει δυνητικούς χρηματοδότες από το εξωτερικό, προσφέροντας το επιπρόσθετο κίνητρο των φορολογικών απαλλαγών για τις δωρεές τους.

Περισσότερα για τον τρόπο λειτουργίας της πλατφόρμας: www.transnationalgiving.eu/how-does-it-work.

 

ΤΙ ΔΗΛΩΝΟΥΝ ΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΝΕΒΑΛΑΝ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ ΣΕ ΕΛΛΑΔΑ & ΕΥΡΩΠΗ 

“Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι στην ευχάριστη θέση να συνεισφέρει μέσω της FEDORA και του προγράμματος Creative Europe σε ένα πρωτοποριακό πιλοτικό πρόγραμμα για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής δωρεάς και ενίσχυσης της φιλανθρωπίας στην Ευρώπη. Η νέα διαδικτυακή Πλατφόρμα Διακρατικής Δωρεάς θα είναι σημαντική για τη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής προσέγγισης για τη φιλανθρωπία. Είμαστε ευτυχείς που αυτό το διεπιστημονικό ψηφιακό έργο ιδιωτικού-δημόσιου, που αναπτύχθηκε από κοινού από την Transnational Giving Europe σε συνεργασία με την FEDORA και την Common Goal (που εκπροσωπεί τους τομείς του πολιτισμού και του αθλητισμού) πιθανώς θα ωφελήσει μακροπρόθεσμα ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό μη κερδοσκοπικό τομέα. Η αλληλεγγύη και η γενναιοδωρία δεν πρέπει να παρεμποδίζονται από τα σύνορα, ειδικά στις σημερινές δύσκολες στιγμές”.

Barbara Gessler

Προϊστάμενος Μονάδας, Creative Europe, Γενική Διεύθυνση Εκπαίδευσης, Νεολαίας, Αθλητισμού και Πολιτισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής


“To HIGGS έχει δημιουργηθεί για να δώσει στην κοινωνία μας τα εργαλεία για να κάνει τον κόσμο μας καλύτερο και αυτή η πολύ τιμητική συνεργασία με το TGE μας δίνει τη δυνατότητα να κάνουμε κάτι ακόμη, πολύ σημαντικό. Η πρόσβαση σε διεθνείς δωρητές ήταν και θα  είναι μια πολύ μεγάλη πρόκληση για τις κοινωφελείς οργανώσεις στην Ελλάδα, οι οποίες πλέον, είναι σε θέση να προσεγγίζουν διεθνείς χρηματοδότες και να μην υπολείπονται σε ένα βασικό κίνητρο για διασυνοριακή δωρεά, λόγω μη ύπαρξης φορολογικών ελαφρύνσεων. Είμαστε περήφανοι που είμαστε μέρος αυτού του δικτύου!”

Σωτήρης Πετρόπουλος

Διευθυντής HIGGS


“Σε έναν γρήγορα μεταβαλλόμενο κόσμο και με την αύξηση των αβεβαιοτήτων, η πρώτη διαδικτυακή Πλατφόρμα Transnational Giving Europe, που δημιουργήθηκε από το Transnational Giving Europe Network, προσφέρει προστιθέμενη αξία για τις δωρεές. Αυτό το έργο θέτει ένα ψηφιακό εργαλείο στην υπηρεσία της καθαρής ανθρώπινης ανάγκης να δώσει σε σκοπούς που κάποιος έχει στην καρδιά του. Με αυτή τη νέα διαδικτυακή λύση, γεφυρώνουμε το χάσμα μεταξύ Ευρωπαίων δωρητών και μη κερδοσκοπικού τομέα και προχωράμε ένα βήμα πιο κοντά σε μια ενιαία Ευρωπαϊκή αγορά φιλανθρωπίας. Το να κάνεις καλό δεν ήταν ποτέ πιο εύκολο, οπότε ας ξεκλειδώσουμε το πλήρες δυναμικό της γενναιοδωρίας σε όλη την Ευρώπη μαζί!”.

Cvjetana Plavsa-Matic

Πρόεδρος του Transnational Giving Europe


“Πιστεύουμε στις συνεργασίες και στην προώθηση της φιλανθρωπίας. Η δημιουργία μιας πλατφόρμας ψηφιακής δωρεάς σε Ευρωπαϊκή κλίμακα αποτελεί ουσιαστικό ορόσημο για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στη φιλανθρωπία και την προώθηση της διασυνοριακής γενναιοδωρίας μεταξύ δωρητών και δικαιούχων οργανώσεων, ενώ ταυτόχρονα πληροί τις υψηλότερες απαιτήσεις χρηστής διακυβέρνησης. Το Ελβετικό Ίδρυμα Φιλανθρωπίας είναι υπερήφανο που υποστηρίζει αυτό το έργο που πραγματοποιείται από το δίκτυο Transnational Giving Europe, σε συνεργασία με τη FEDORA και το Common Goal”.

Sabrina Grassi

Γενικός Διευθυντής του Swiss Philanthropy Foundation


“Ως συντονιστής του δικτύου Transnational Giving Europe, το Ίδρυμα King Baudouin βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να παρουσιάσει αυτήν την καινοτόμο ψηφιακή λύση που θα διευκολύνει επιτέλους τη διασυνοριακή γενναιοδωρία στην Ευρώπη. Τώρα, περισσότερο από ποτέ, η ευρωπαϊκή φιλανθρωπία θα είναι σε θέση να διαδραματίσει τον συμπληρωματικό της ρόλο στη δημόσια δράση. Πολλοί Ευρωπαίοι δωρητές θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτήν την πλατφόρμα για να υποστηρίξουν projects γενικού ενδιαφέροντος στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες υπό τις καλύτερες συνθήκες”.

Ludwig Forrest

Επικεφαλής του International Philanthropy του King Baudouin Foundation

By Higgs

Εκδήλωση – Advocacy: Media & ΜΚΟ

29 Ιουλίου 2020: Περισσότεροι από 100 συμμετέχοντες παρακολούθησαν τη διαδικτυακή μας εκδήλωση “Advocacy: Media & ΜΚΟ”. Σκοπός της εκδήλωσης ήταν η ενημέρωση των ομάδων ενδιαφέροντος και του ευρύτερου κοινού για την έναρξη του έργου “Non-profits & Media advocating for good!“, το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Active citizens fund, με φορέα υλοποίησης το HIGGS και εταίρους του, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Ίδρυμα Ανοικτής Γνώσης Ελλάδας και την ΑΜΚΕ Πρωτοβουλία για τη Δημοσιογραφία.

Το έργο “Non-profits & Media advocating for good!” έχει ως σκοπό την ενίσχυση της συνηγορίας και του εποπτικού ρόλου της Κοινωνίας των Πολιτών στην Ελλάδα. Για να το επιτύχει αυτό, προσφέρει ένα δομημένο πλαίσιο βιωματικής εκπαίδευσης και συνεργασίας, από το οποίο θα ωφεληθούν εκπρόσωποι από 64 μέσα μαζικής ενημέρωσης και μη κερδοσκοπικές οργανώσεις σε 4 πόλεις της Ελλάδας, επιλεγμένες στη βάση της ύπαρξης σε αυτές μιας ζωντανής κοινότητας ΜΚΟ και ΜΜΕ καθώς και σημαντικών κοινωνικών προβλημάτων, ώστε να συν-σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν μαζί δράσεις συνηγορίας.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για τους στόχους, τις δράσεις και τα αναμενόμενα αποτελέσματα του έργου, αλλά και να γνωρίσουν τον φορέα υλοποίησης, τους εταίρους και τους χρηματοδότες του. Επιπλέον, στην εκδήλωση μας τίμησαν με τη συμμετοχή τους τρεις διακεκριμένοι δημοσιογράφοι, η Βούλα Κεχαγιά από το Έθνος, η Ελίζα Τριανταφύλλου από το Παρατηρητήριο για το Μάτι και η Έλσα Ποιμενίδου, οι οποίες μίλησαν για τις σχέσεις των ΜΚΟ με τα ΜΜΕ στην Ελλάδα καθώς και τη σημασία των δράσεων συνηγορίας.


Το πρόγραμμα Active citizens fund, ύψους € 12εκ, χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία και είναι μέρος του χρηματοδοτικού μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) περιόδου 2014 – 2021 γνωστού ως EEA Grants. Το πρόγραμμα στοχεύει στην ενδυνάμωση και την ενίσχυση της βιωσιμότητας της κοινωνίας των πολιτών και στην ανάδειξη του ρόλου της στην προαγωγή των δημοκρατικών διαδικασιών, στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά και στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τη διαχείριση της επιχορήγησης του προγράμματος Active citizens fund για την Ελλάδα έχουν αναλάβει από κοινού το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το SolidarityNow.

Περισσότερες πληροφορίες: www.activecitizensfund.gr

By Higgs

COVID-19 & Μη Κερδοσκοπικές Οργανώσεις: Η επόμενη ημέρα

Ποια η επίδραση της πανδημίας στη λειτουργία των οργανώσεων, στις χρηματοδοτήσεις και στις υπηρεσίες που προσφέρουν στην κοινωνία;

Ποια τα εργαλεία που χρειάζονται για να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες ανάγκες;

Αυτές τις ερωτήσεις έρχεται να απαντήσει η νέα έρευνα του HIGGS, με τίτλο «COVID-19 & Μη κερδοσκοπικές οργανώσεις: Η επόμενη ημέρα». Η πανδημία έχει επηρεάσει παγκοσμίως τον τρόπο λειτουργίας κρατών, οργανισμών και εταιρειών. Το HIGGS, αφουγκραζόμενο τις επιπτώσεις του COVID-19 στις Μη Κερδοσκοπικές Οργανώσεις στην Ελλάδα, κατέγραψε τις ανάγκες τους με τα τρέχοντα δεδομένα, το πώς ανταποκρίνονται στις επιπτώσεις της πανδημίας και πώς διαφαίνεται η επόμενη μέρα για την Κοινωνία Πολιτών.

Πιο συγκεκριμένα, η έρευνα εστίασε σε 5 κύρια ζητούμενα:
– Επιπτώσεις COVID-19 στη λειτουργία των κοινωφελών οργανώσεων & στη δράση τους στο πεδίο
– Επιπτώσεις COVID-19 στη λειτουργία των κοινωφελών οργανώσεων στην ανεύρεση πόρων
– Ανάγκες των κοινωφελών οργανώσεων λόγω COVID-19 στο επόμενο διάστημα (Λειτουργία/Χρηματοδοτήσεις)
– Εκπαιδευτικές ανάγκες των κοινωφελών οργανώσεων λόγω COVID-19
– Πώς διαμορφώνεται η επόμενη ημέρα για τον τομέα των κοινωφελών οργανώσεων.

Η έρευνα διεξήχθη μέσω δομημένου ερωτηματολογίου το οποίο ολοκληρώθηκε από 119 οργανώσεις απ’ όλη την Ελλάδα και απ’ όλο το φάσμα των τομέων δραστηριοποίησης των ελληνικών ΜΚΟ: από την Υγεία και την Κοινωνική Πρόνοια μέχρι το Προσφυγικό/Μεταναστευτικό και τον Πολιτισμό.

Παρακαλούμε πολύ συμπληρώστε τα στοιχεία σας στην παρακάτω φόρμα για να μπορέσετε να κατεβάσετε την Έρευνα.


By Higgs

|Πρόσκληση – 29/07| Εκδήλωση – Advocacy: Media & ΜΚΟ

 

 

-Ποια η σημασία των δράσεων συνηγορίας για τις ΜΚΟ;
-Ποια είναι η συμβολή των ΜΜΕ και δημοσιογράφων σε ζητήματα συνηγορίας;
-Ποιες οι σχέσεις ΜΜΕ και ΜΚΟ;
-Ποια η χρησιμότητα των ανοικτών δεδομένων;
-Παρουσίαση του έργου “Non-profits & Media advocating for good!”

 


Με χαρά σας προσκαλούμε στην εκδήλωση ADVOCACY: MEDIA & ΜΚΟ η οποία θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά, μέσω του Zoom, την Τετάρτη 29 Ιουλίου 2020 και ώρα 16:30 – 18:30.

Ομιλητές

Σωτήρης Πετρόπουλος, Διευθυντής, HIGGS
Χρήστος Φραγκονικολόπουλος, Καθηγητής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Χαράλαμπος Μπράτσας, Πρόεδρος, Ίδρυμα Ανοικτής Γνώσης Ελλάδας
Δημήτρης Ξενάκης, Συνιδρυτής, Πρωτοβουλία για τη Δημοσιογραφία
Βούλα Κεχαγιά, Δημοσιογράφος, Έθνος
Ελίζα Τριανταφύλλου, Δημοσιογράφος, Παρατηρητήριο για το Μάτι
Έλσα Ποιμενίδου, Δημοσιογράφος

*Την εκδήλωση θα χαιρετίσει η κυρία Ελένη Καρακίτσιου, Διαχειρίστρια Προγραμμάτων, Active citizens fund

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στα Ελληνικά.

Η εκδήλωση είναι ανοιχτή προς όλους με προεγγραφή έως 28/07.

ΔΗΛΩΣΤΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΑΣ ΕΔΩ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΤΙΣ 28 ΙΟΥΛΙΟΥ!


Το έργο “Non-profits & Media advocating for good!” υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Active citizens fund, με φορέα υλοποίησης το HIGGS και εταίρους του, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Ίδρυμα Ανοικτής Γνώσης Ελλάδας και την ΑΜΚΕ Πρωτοβουλία για τη Δημοσιογραφία.

Το πρόγραμμα Active citizens fund, ύψους € 12εκ, χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία και είναι μέρος του χρηματοδοτικού μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) περιόδου 2014 – 2021 γνωστού ως EEA Grants. Το πρόγραμμα στοχεύει στην ενδυνάμωση και την ενίσχυση της βιωσιμότητας της κοινωνίας των πολιτών και στην ανάδειξη του ρόλου της στην προαγωγή των δημοκρατικών διαδικασιών, στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά και στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τη διαχείριση της επιχορήγησης του προγράμματος Active citizens fund για την Ελλάδα έχουν αναλάβει από κοινού το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το SolidarityNow.

 

By Higgs

Προς μια νέα εποχή για το Οικοσύστημα των ΜΚΟ

Αν κάποιος ήθελε να δώσει έναν τίτλο στο έτος 2020 σίγουρα θα εμπεριείχε κάποια λέξη που να τονίζει το στοιχείο της αλλαγής. Προφανώς αυτό αφορά σε ολόκληρη την κοινωνία, παγκόσμια, ευρωπαϊκή και εθνική, αλλά αναντίρρητα προσδιορίζει και το οικοσύστημα των ΜΚΟ. Στην Ελλάδα, επιπρόσθετα της πανδημίας, έχουμε ένα προς μεταβολή θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας όπως οι τρεις (!) ήδη νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης και η συζήτηση για μια ακόμα (γενικό μητρώο ΜΚΟ) αποδεικνύουν.

Όπως τονίζει και η πρόσφατη έρευνα του HIGGS για τις επιπτώσεις του Covid-19 στις ΜΚΟ, το στοιχείο της αβεβαιότητας κατέχει κεντρική θέση. Σε ποιο περιβάλλον θα επιχειρούμε; Αναμένεται ένα πρόσθετο lock-down; Πώς θα κινηθούν οι χρηματοδοτήσεις κατά το επόμενο διάστημα; Σε ποιον βαθμό θα αυξηθούν οι ανάγκες στον πληθυσμό-στόχο της κάθε οργάνωσης;

Στην Ελλάδα, όπως και σε διεθνές επίπεδο, οι ΜΚΟ προσαρμόστηκαν αρκετά γρήγορα στη νέα πραγματικότητα (αν και μας δίνουν τον τίτλο των λιγότερων οργανωμένων), αρκετές διαμόρφωσαν νέες πρωτοβουλίες (αν και συχνά μιλάμε για έλλειψη δημιουργικότητας) – συχνά εντός συνεργατικών σχημάτων (αν και πολυσυζητημένη είναι η τάση μη συνεργασίας) και κάποιες έθεσαν τη λειτουργία τους σε αναστολή. Η αίσθηση που αφήνει το πρώτο κύμα της κρίσης, η «επίγευση» με όρους οινογνωσίας, είναι θετική: διατηρήσαμε παρουσία, καλύψαμε πρόσθετες ανάγκες, προσαρμοστήκαμε. Όχι σε απόλυτο βαθμό, όχι πάντα τελείως πετυχημένα – ο εχθρός άλλωστε του καλού είναι το καλύτερο.

Σίγουρα αρκετές οργανώσεις αγωνιούν για το μέλλον βλέποντας την οξύτητα των προβλημάτων που δημιουργούνται για την ομάδα-στόχο τους από την πανδημία αλλά και την επικείμενη (στην πραγματικότητα ήδη εξελισσόμενη) οικονομική κρίση. Στο μυαλό μου βλέπω αρκετές ομοιότητες με την κρίση του 2007-8 και το δεύτερο κύμα του 2010: μια οξεία αλλά σύντομη κρίση που έφερε ένα ιδιαίτερα νέο περιβάλλον στην Ελλάδα που απαιτούσε μακροχρόνια προσαρμογή. Μπορούμε να ελπίζουμε ότι είμαστε ως χώρα καλύτερα προετοιμασμένοι για τη συνέχεια, αλλά ας προετοιμαζόμαστε για τα χειρότερα.

Η βάση για κάτι τέτοιο εντοπίζεται στα μαθήματα της κρίσης. Είδαμε χρηματοδότες να συνεργάζονται και να εγκρίνουν πολύ γρήγορα νέες δράσεις. Είδαμε τις δυνατότητες εξ αποστάσεως εργασίας. Είδαμε, ίσως πιο έντονα από ποτέ, το πώς συνδέεται η ευαλωτότητα μιας ομάδας με μια ευρύτερη, γενικότερου φάσματος κρίση. Πόσο, όμως, η προσαρμογή ήταν επιφανειακή και πρόσκαιρη; Στοιχεία από την έρευνα του HIGGS υποδεινύουν ότι δεν έχουμε ακόμα προχωρήσει σε βαθύτερες αλλάγες: τρόπου λειτουργίας, νοοτροπίας.

Από αυτά τα στοιχεία προκύπτουν και μια σειρά από προτάσεις, αναγκαιότητες θα έλεγα:

Στρατηγικά – επιχειρησιακά
Το καλοκαίρι θα πρέπει να είναι περίοδος αναπροσαρμογής στρατηγικών πλάνων. Σε μια λογική «Plan B» ίσως. Αυτό που στις επιχειρήσεις ονόμαζαν «business continuity processes» και το είχαν αρκετές υπό διαμόρφωση ήδη από τα τέλη Ιανουαρίου 2020. Για να είμαστε έτοιμοι. Για παράδειγμα: αν πάμε πάλι σε lockdown πώς θα συνεχίζουμε να λειτουργούμε; Πού θα βρούμε τους πρόσθετους υπολογιστές που χρειαζόμαστε; Πώς θα αναπροσαρμόσουμε τις δράσεις μας εφόσον απαιτείται; Θα χρειαστεί κάποιοι να μπουν σε αναστολή εργασίας; Και αν ναι, ποιοι και τι θα γίνει με τη μισθοδοσία τους;

Παράλληλα, οφείλουμε να επανεξετάσουμε το πώς λειτουργούμε ασχέτως της συνέχειας. Για παράδειγμα, μήπως αρκετά από αυτά που κάναμε δια ζώσης και τελικά ανακαλύψαμε ότι γίνονται, ίσως και καλύτερα, εξ αποστάσεως να τα υλοποιούμε πάντα εξ αποστάσεως; Μήπως το κάποιες μέρες την εβδομάδα work from home έχει νόημα να εφαρμόζεται ανεξαρτήτως κρίσης; Σκεφτείτε μόνο το θετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα! Μήπως τα Χ τετραγωνικά που πάντα θεωρούσαμε ότι χρειαζόμαστε είναι τελικά μια υπερβολή;

Τέλος, θα πρέπει να περάσουμε από μια εφαρμογή νέων ηλεκτρονικών εργαλείων με επιφανειακό τρόπο σε μια πραγματική ενσωμάτωσή τους στις οργανώσεις μας. Καλό το Zoom και το Slack αλλά ποιες οι πραγματικές τους δυνατότητες; Πώς το Google for Non-profits (επιτέλους ήρθε!) ή εργαλεία project management όπως το Asana και το Trello μπορούν να μας βοηθήσουν να είμαστε πιο αποτελεσματικοί;

Σχέσεις με άλλες οργανώσεις
Σε πολλά εθνικά συστήματα ΜΚΟ στο εξωτερικό είναι έντονη η συζήτηση για διευρημένες συνεργασίες, ακόμα και συγχωνεύσεις. Η έρευνα του HIGGS δεν δείχνει μια τέτοια, έντονη τουλάχιστον, τάση στην Ελλάδα. Θα πρέπει, όμως, να πάμε προς ένα ακόμα πιο συνεργατικό σχήμα. Θα βοηθήσει την ένταση και την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης, κάνει καλό και στο fundraising! Καθώς ήδη διαμορφώθηκαν συνεργασίες και έχουν γίνει/γίνονται πολλές συζητήσεις, ας διατηρήσουμε την τάση ζωντανή και ας την ενισχύσουμε. Έχουμε μπροστά μας άλλωστε χρηματοδοτικές και άλλες ευκαιρίες που προτάσσουν μια καλύτερη επικοινωνία μεταξύ μας.

Εύρεση πόρων
Αν θεωρήσουμε ότι η εξέλιξη του χρηματοδοτικού περιβάλλοντος θα είναι ανάλογη άλλων παρόμοιων καταστάσεων, τότε αναμένουμε πιέσεις στα κανάλια «ΕΚΕ» και «Ιδιώτες». Οι εταιρείες άλλωστε διέθεσαν αρκετά χρήματα, ενώ αναμένουν ή ήδη καταγράφουν μείωση κύκλου εργασιών, κατά την προηγούμενη περίοδο. Βέβαια, υπάρχουν και εταιρείες, οι οποίες βγήκαν κερδισμένες από την κρίση – θα ήταν πιθανά παραγωγικό να τις εντοπίσει κανείς και να τους χτυπήσει την πόρτα. Από την άλλη πλευρά, η επικείμενη οικονομική κρίση, μέχρι πιθανά την περίοδο που το νέο πακέτο χρηματοδοτήσεων από την ΕΕ θα αρχίσει να επιδρά θετικά στην ελληνική οικονομία, θα μειώσει τις δυνατότητες ιδιωτών να μας στηρίζουν.

Ως αντίβαρα σε αυτή την κατάσταση έρχονται εν πρώτοις τα ιδρύματα και εν δευτέροις οι λεγόμενες θεσμικές χρηματοδοτήσεις. Το HIGGS ήδη διενεργεί μια έρευνα για τα πρώτα, ώστε να είναι λίγο πιο ξεκάθαρο το τοπίο – από συζητήσεις πάντως προκύπτει ότι ο ρυθμός χρηματοδοτήσεων θα διατηρηθεί, αν δεν ενισχυθεί. Για τις θεσμικές χρηματοδοτήσεις, πάλι, υπάρχουν ακόμα κάποια calls των EEA Grants και φυσικά πλήθος ευρωπαϊκών. Πιθανά και τα δύο θα αναπροσαρμοστούν ώστε να συμπεριλάβουν ακόμα περισσότερο τις επιδράσεις του Covid-19.

Παράλληλα, όμως, έχουμε μια σειρά από ευρωπαϊκούς πόρους, πέραν των κλασικών, που έρχονται υπό το πλαίσιο της ενίσχυσης της ανάπτυξης στα κράτη μέλη. Θα συμπεριλαμβάνονται οι ΜΚΟ στους επιλέξιμους φορείς; Το πιθανότερο είναι ότι στις σκέψεις των διαχειριστών των πόρων αυτών δεν εντάσσεται ο τομέας. Έρχεται, λοιπόν, η ανάγκη για πρωτοβουλίες από την πλευρά μας. Εν απουσία ενός συλλογικού οργάνου οφείλουμε να μεριμνήσουμε ώστε συλλογικά, κατά τον πιο απόλυτο τρόπο που είναι εφικτό, να τοποθετήσουμε τον Τρίτο Τομέα εκεί που πραγματικά βρίσκεται: ένας τομέας που παράγει πλούτο, τροφοδοτεί την οικονομία ενώ ταυτόχρονα θεραπεύει πληγές της ελληνικής κοινωνίας – η λειτουργία μας δρα ιδιαίτερα αναπτυξιακά. Εν αναμονή και της νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας για ένα κεντρικό μητρώο για τις ΜΚΟ, οφείλουμε να συναντηθούμε και να διαμορφώσουμε τόσο σε επίπεδο δημόσιας εικόνας όσο και σε επίπεδο προτάσεων/τοποθέτησης ένα ενιαίο μέτωπο.

Βλέποντας κάθε κρίση και ως μια ευκαιρία, είμαστε για άλλη μια φορά σε ένα χρονικό ορόσημο το οποίο εμπεριέχει πολλά στοιχεία καθορισμού της επόμενης δεκαετίας για τις ΜΚΟ στην Ελλάδα. Ας το αξιοποιήσουμε.

Σωτήρης Πετρόπουλος,
Διευθυντής HIGGS

By Higgs

Φιλανθρωπία μετά την Πανδημία

Με την έναρξη της πανδημικής κρίσης γεννήθηκε συνάμα ένα κλίμα αλληλεγγύης, υποστήριξης και φιλανθρωπίας. Οι χρηματοδοτήσεις για την καταπολέμηση του COVID-19 αυξήθηκαν πολλαπλασιαστικά, άμεσα και αποτελεσματικά, με την πλειονότητα να κατευθύνεται προς το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ). Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Υγείας στις 7 Μαΐου, που αποτελεί μέχρι σήμερα την επίσημη πηγή από πλευράς πολιτείας, 1.091 χρηματοδότες, υλοποίησαν ή εξέφρασαν την πρόθεση να υλοποιήσουν δωρεές, χρηματικές και σε είδος, συνολικής αξίας 97,9 εκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο ποσοστό των χρηματοδοτών ήταν εταιρείες, με τα κοινωφελή ιδρύματα και τους ιδιώτες να ακολουθούν. Υπήρξε και ένα μικρό ποσοστό λοιπών χρηματοδοτών, όπως άλλα κράτη. Πέραν των δωρεών προς το ΕΣΥ υλοποιήθηκαν και αρκετές ακόμη οι οποίες όμως δεν έχουν καταγραφεί από κάποια επίσημη πηγή. Με βάση τις ανακοινώσεις εταιρειών καθώς και την τοποθέτηση εμπειρογνώμων της κοινωνίας πολιτών, το ποσοστό αυτό εκτιμάται στο 30% των συνολικών χρηματοδοτήσεων που πραγματοποιήθηκαν. Λαμβάνοντας υπόψη αυτήν την εκτίμηση, το συνολικό ποσό των χρηματοδοτήσεων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας ξεπέρασε τα 130 εκατ. ευρώ.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας οι χρηματοδοτήσεις που δεν αφορούσαν στο ΕΣΥ κατευθύνθηκαν στην κάλυψη των κοινωνικοοικονομικών αναγκών που προέκυψαν από την κρίση. Οι δύο πιο συχνές ήταν: α. τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης καθώς και β. ψυχολογική στήριξη. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι, η Τηλεφωνική Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306 (τέθηκε σε λειτουργία στις 4 Απριλίου), που παρείχε ενημέρωση για τις ψυχοκοινωνικές συνέπειες του COVID-19, ψυχιατρική, ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη, δέχτηκε κλήσεις από περίπου 6.400 συμπολίτες μας από τους οποίους οι μισοί δεν είχαν ποτέ απευθυνθεί σε επαγγελματία ψυχικής υγείας. Η ανάγκη ψυχοκοινωνικής υποστήριξης ήταν τόσο αυξημένη που τηλεφωνικές γραμμές υποστήριξης προσέφεραν αρκετές εταιρείες στους εργαζομένους τους καθώς και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί σε ευάλωτες ομάδες, όπως για παράδειγμα η γραμμή ιατρικής και ψυχοκοινωνικής βοήθειας που δημιουργήθηκε από τους οργανισμούς Γιατροί του Κόσμου, ΙΑΣΙΣ και ActionAid με στόχο την υποστήριξη των ανθρώπων που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες και την αποσυμφόρηση και ανακούφιση του ΕΣΥ εν μέσω πανδημίας.

Σε παγκόσμιο επίπεδο οι κοινωνικοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ο κορωνοϊός έβαλε στον μεγεθυντικό φακό τα κοινωνικά προβλήματα που προϋπήρχαν, με κύριο εξ αυτών τις ανισότητες. Στην Ελληνική πραγματικότητα όπου η πανδημική κρίση ήρθε λίγο μετά τη δεκαετή κοινωνικοοικονομική, συνεχίζουμε να βλέπουμε έντονη την ανάγκη ψυχοκοινωνικής υποστήριξης καθώς και την ανησυχία μιας οικονομικής κρίσης. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα οι περισσότεροι πιστεύουν ότι η πανδημική κρίση θα έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική τους κατάσταση (57,9%) αλλά ακόμα περισσότερο στην οικονομία (84,3%). Επιπλέον, 63% θεωρεί ότι θα έχει αρνητικές μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι στον τελευταίο μήνα ενδέχεται να προστέθηκαν έως και 100.000 νέοι άνεργοι. Σε αυτό το περίπλοκο περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί καλούνται οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί να προσφέρουν τις πολύτιμες υπηρεσίες τους και οι χρηματοδότες να κατευθύνουν τις δωρεές-χορηγίες τους.

Για τις περισσότερες εταιρείες οι έκτακτες δωρεές για την αντιμετώπιση της πανδημίας μείωσαν σημαντικά τον διαθέσιμο προϋπολογισμό για δράσεις εταιρικής κοινωνικής ευθύνης γεγονός το οποίο, συνδυαστικά με τη συσσωρευτική μείωση εσόδων, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε σημαντική μείωση χρηματοδοτήσεων προς μη κερδοσκοπικές οργανώσεις. Τα κοινωφελή ιδρύματα και οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις θα αποτελέσουν πιο πιθανούς και σταθερούς χρηματοδότες για το τέλος του 2020. Κατά συνέπεια, θα αποτελέσει καλύτερη κατανομή χρόνου και πόρων η αναζήτηση χρηματοδότησης από τα κοινωφελή ιδρύματα για τις οργανώσεις όλων των μεγεθών καθώς και από ευρωπαϊκά προγράμματα για τις μεσαίες και μεγάλες που διαθέτουν διαχειριστική επάρκεια.

Ανεξάρτητα από το μέγεθος της χρηματοδοτικής ικανότητας, η αντιμετώπιση των ψυχοκοινωνικών προβλημάτων και αναγκών που δημιουργήθηκαν ή εντάθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας θα αποτελέσει προτεραιότητα της πλειονότητας των χρηματοδοτών μέχρι τα τέλη του 2020. Για τον λόγο αυτό, οι οργανισμοί καλούνται να συνεχίσουν την καταγραφή αναγκών για τον σχεδιασμό δράσεων ή τον εμπλουτισμό υπαρχουσών που θα συνδράμει στην κάλυψή τους. Ακόμα και για τους οργανισμούς που δε δραστηριοποιούνται σε σχετικούς τομείς, όπως πχ. στον πολιτισμό, και που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στην ανεύρεση πόρων, είναι σημαντικό να σχεδιάσουν πρωτοβουλίες που αφορούν άμεσα ή έμμεσα στις κοινωνικές συνέπειες της πανδημίας. Σε αυτήν την περίπτωση προτείνεται να αναζητηθούν συνεργασίες για την από κοινού υλοποίηση δράσεων. Καθώς η πανδημική κρίση έδειξε την αναγκαιότητα οργανωμένης λειτουργίας του κρατικού μηχανισμού, ενισχυμένη πιθανότητα χρηματοδότησης έχουν οι συνεργασίες δημοσίου-ιδιωτικού τομέα. Επίσης, αρκετοί χρηματοδότες αντιλήφθηκαν εν μέσω καραντίνας, τη σημαντικότητα της τεχνολογίας με αποτέλεσμα να είναι πιο θετικοί στη χρηματοδότηση τεχνολογικών εργαλείων ως μέσο παροχής υπηρεσιών προς ωφελούμενους καθώς και για την εσωτερική λειτουργία των οργανισμών.

Για τα κοινωφελή ιδρύματα, η υλοποίηση δωρεών που σχετίζονται με την πανδημία δε μειώνει την ευρύτερη φιλανθρωπική τους δράση. Ενδέχεται να αλλάζει τις χρηματοδοτικές προτεραιότητες, που μπορεί να συνεπάγεται καθυστερήσεις στα μη σχετιζόμενα με την πανδημία αιτήματα, αλλά όχι ακύρωσή τους. Επίσης, το γεγονός ότι ένας πυλώνας της διεθνούς πρωτοβουλίας δράσης του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος για τον COVID-19 είναι «η στήριξη των οργανισμών που θα αντιμετωπίσουν τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες που είναι βέβαιο πως θα εμφανιστούν μόλις τελειώσει η υγειονομική κρίση» αποτελεί ένδειξη στήριξης των μη κερδοσκοπικών οργανισμών. Η στήριξη αυτή όμως δε θα μπορέσει να πραγματοποιηθεί, δε θα πιάσει τόπο, εάν προσφερθεί στους οργανισμούς που διατήρησαν το επιχειρησιακό πλάνο που είχαν πριν την πανδημία. Μέγιστο κοινωνικό αντίκτυπο θα επιδιώξει στην περίπτωση που κατευθυνθεί προς οργανισμούς που επανασχεδίασαν και προσάρμοσαν το πλάνο τους στα καινούργια δεδομένα. Για την επιδίωξη αυτής της μεταστροφής καταλυτικό ρόλο παίζουν οι υπηρεσίες ενδυνάμωσης ικανοτήτων, όπως αυτές που προσφέρει το HIGGS.

Βάλια Φράγκου,
Philanthropy Advisor

 


[1] https://eody.gov.gr/omilia-ypoyrgoy-ygeias-vasili-kikilia-stin-ekdilosi-paroysiasis-ton-doreon-pros-to-ethniko-systima-ygeias/ & https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2020/05/dorees.pdf

[2] https://www.dianeosis.org/2020/06/psychology_support/

[3] https://www.dianeosis.org/2020/04/stin-epoxi-tis-pandimias/

1 2 3 29